Bu yazı Alevilerin Sesi dergisinin 300. sayısında yayınlanmıştır.
2026 Hak Eşitliği Antlaşması ve Alevi Yolunun Kamusal Güvencesi
Bazı imzalar vardır… mürekkebiyle değil, emeğiyle, direnciyle ve yürekten taşınan bir inançla anlam kazanır.
Bazı antlaşmalar vardır… yalnızca bugünü düzenlemez, geleceği güvence altına alır!
2019 yılında Rheinland-Pfalz Eyaleti ile imzaladığımız Devlet Antlaşması böyle bir eşikti.
2026 yılında yapılan hak eşitliği antlaşması ise, bu eşiğin ötesine geçen, Alevi toplumunun Almanya’daki varlığını daha bağlayıcı, daha görünür ve daha kalıcı hale getiren tarihsel bir adımdır.
Bu nedenle 2026 antlaşması, bir “ek” değil, niteliksel bir genişlemedir.
2019’dan 2026’ya: Tanınmadan Uygulanabilir Haklara
2019 antlaşması Alevi inancının tanınmasını sağladı.
2026 antlaşması ise bu tanınmayı ayrıntılı, uygulanabilir ve denetlenebilir haklara dönüştürdü.
Bu fark çok önemlidir.
Çünkü eşitlik, yalnızca ilkelerde değil, gündelik hayatta işler hale geldiğinde anlam kazanır.
Eğitim: Alevilik Derslerinde Yetki, Süreklilik ve Güvence
2026 hak eşitliği antlaşmasının temel omurgalarından biri Alevilik dersleridir.
Bu antlaşma ile Rheinland-Pfalz eyaletinde:
- Alevilik derslerinin devamlılığı açıkça güvence altına alınmıştır
- Ders programlarının hazırlanması ve geliştirilmesi, AABF ile bağlayıcı iş birliği koşuluna bağlanmıştır
- Ders verecek öğretmenlerin, AABF tarafından yetkilendirilmesi zorunlu hale getirilmiştir
- Mevcut öğretmenlerin ve müfredatın korunması garanti altına alınmıştır
Bu ne anlama geliyor?
Alevilik artık:
- başkalarının tanımladığı bir “konu” değil,
- kendi öznesi tarafından öğretilen bir inançtır.
Bu, diasporada kimliğin korunması açısından tarihsel bir güvencedir, bir nevi özgüvenin teminatıdır.
Gençlik Çalışmaları: İnançtan Toplumsal Sorumluluğa
2026 antlaşmasıyla ilk kez Alevi gençlik çalışmaları açık ve bağlayıcı biçimde tanınmıştır.
Antlaşma şunu net olarak ortaya koymaktadır:
- AABF, gençlik alanında kamusal sorumluluk üstlenebilen bir inanç kurumudur
- Alevi gençlik çalışmaları yalnızca Alevilere değil, toplumun tamamına açıktır
- Gençlerin kişisel gelişimi, toplumsal katılımı ve eşit yurttaşlık bilinci desteklenmektedir
Bu, gençliğe verilmiş açık bir mesajdır:
Bu kurumun geleceği sizsiniz!
Diasporada kök salmanın yolu, gençliğin özneleşmesinden geçer.
2026 antlaşması bu yolu açmaktadır, güçlü gençlik örgütümüz olan BDAJ’un perspektiflerini daha da güçlü kılar.
Seelsorge: Dar Zamanlarda Canlaraımızın Yanında Olmak, Yoldaş, Sırdaş ve Haldaş olmak
2026 hak eşitliği antlaşması, manevi rehberlik (Seelsorge) alanını ayrıntılı şekilde düzenlemiştir.
Buna göre:
- Cezaevlerinde Alevi inancına uygun seelsorge hakkı açıkça tanınmıştır
- Bu hizmetin ancak ihtiyaç halinde ve talep üzerine sunulacağı netleştirilmiştir
- Güvenlik gerekçeleri dışında engellenemeyeceği hüküm altına alınmıştır
- İnanç pratiklerinin dikkate alınması garanti edilmiştir
Bu düzenleme şunu kabul eder:
İnanç, insanın darda, zorda, en kırılgan anlarında da meşrudur.
İnanç Günleri: Hayatın Ritmine Saygı
2026 antlaşması, Alevi inanç günlerini yalnızca tanımakla kalmamış, uygulamasını da netleştirmiştir.
- Alevi inanç günlerinin resmi olarak dikkate alınması
- Öğrenciler ve çalışanlar için fiili kolaylık sağlanması
- Tarihlerin önceden bildirilmesiyle kamusal planlamanın uyumlu hale getirilmesi
Bu, inancın kamusal hayatta görünür ve saygı gören bir ritim haline gelmesidir.
Defin ve Mezarlık Hakları: Son Yolculukta Eşitlik
2026 antlaşmasıyla:
- Alevi öğretisine uygun defin hakkı açıkça güvence altına alınmıştır
- Alevi mezarlarının ebedî olduğu vurgulanmıştır
- Kamuya ait mezarlıklarda Alevi erkânlarının yapılabileceği netleştirilmiştir
Bu, eşitliğin yalnızca yaşamda değil, ölümde de tanınmasıdır.
Medya ve Kamusal Alan: Görünürlükten Temsile
Antlaşma, Alevi toplumunun kamusal alandaki temsilini de güçlendirmektedir:
- Kamu yayıncılığı ve medya alanlarında Alevi perspektifinin dikkate alınması
- Danışma ve denetim mekanizmalarında temsilin teşvik edilmesi
Bu, Alevilerin yalnızca “konu” değil, kamusal söylemin eşit bir aktörü olduğunun kabulüdür.
Ortak Değerler: Demokrasiyle Buluşan İnanç
2026 hak eşitliği antlaşması, ortak değerleri açıkça tanımlar:
- Demokrasi
- İnsan onuru
- Eşitlik
- Irkçılığa ve her türlü ayrımcılığa karşı duruş
Bu değerler Alevi yolunun özüdür.
Bu nedenle bu antlaşma, bir uyum belgesi değil; inançsal değerlerimizin kamusal tanınmasıdır.
Çok Boyutlu Bir Mesaj
Bu antlaşma aynı anda:
- Almanya’daki artan ırkçılığa karşı bir çoğulculuk mesajıdır
- Suriye’de ve Ortadoğu’da Alevilere ve diğer topluluklara yönelik vahşete karşı bir vicdan çağrısıdır
- Gençliğe yönelik güçlü bir gelecek perspektifidir
Sonuç: Hak Eşitliği Bir Yolculuktur
2026 hak eşitliği antlaşması bir varış noktası değildir.
Ama bu yolculukta sağlam bir menzildir.
AABF olarak bu sorumluluğun farkındayız.
Genel Sekreter olarak şunu açıkça söylüyorum:
Bu kazanım, geçmişin mücadelesidir.
Bugünün sorumluluğudur.
Ve yarının umududur.
Birlikte.
Özgüvenle.
Sorumlulukla.
Aşk ile.
Ek:
Merhaba Erdal abi bu da “Spot” olarak bir yere belki yazla bilinir:
AABF, 2020 yılından bu yana kamu tüzel kişiliği statüsüne sahip bir inanç kurumudur. Almanya’da, Türkiye coğrafyasından gelen insanlar tarafından kurulmuş yüzlerce kurum arasında, bu statüye sahip tek yapı AABF’dir. Bu durum bir ayrıcalık değil; eşit yurttaşlık, tanınma ve kamusal sorumluluk için verilen uzun soluklu mücadelenin siyasal sonucudur.
Buda ikinci spot olabilir kısa bir harita şeklinde:
AABF, Almanya’da hak eşitliği temelinde devlet antlaşmaları bulunan öncü bir inanç kurumudur.
Bu çerçevede;
- Hamburg – İlk devlet antlaşmalarından biri
- Bremen – İnanç özgürlüğü ve kamusal tanınma
- Schleswig-Holstein – Hak eşitliğinin kurumsallaşması
- Rheinland-Pfalz – 2019 antlaşması ve 2026 hak eşitliğiyle derinleştirilen model
Bu antlaşmalar, Alevi toplumunun Almanya’da geçici bir varlık değil, anayasal düzen içinde kalıcı ve eşit bir özne olduğunu göstermektedir.
Ufuk Çakır
AABF Genel Sekreteri
